Dili, Komandu Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) tersa-feira (27/06) ne’e hala’o reuniaun ida ho ekipa husi Ministeriu Negosiu Estrangeiru no Koperasaun (MNEK) ne’ebe trata kona-ba asuntu Multilaterais ba Misaun Organizasaun Nasoens Unidas (ONU) nian.
Komandante Jerál PNTL Komisariu Jerál Polísia Henrique da Costa iha ninia intervensaun ba enkontru ne’e hateten ohin hanesan oportunidade diak ida ba ita atu hasoru malu no rona mós aprezentasaun balun ne’ebe maka sei hato’o husi Diretúr Jerál MNEK nian ba asuntu Multilaterais ninian mai PNTL.
“Ita hatene katak partisipasaun PNTL ninian iha misaun sira iha rai liur no ita mós partisipa iha aktividade barak ne’ebe maka reprezenta instituisaun ninian iha eventu bo’ot sira, maibé ita hakarak atu rona oinsa ita bele iha preparasaun ida ne’ebe maka diak, karik ba futuru iha oportunidade ruma ita bele partisipa no ita bele kompete hodi hetan rezultadu ne’ebe maka diak”, tenik Komandante Jerál PNTL ne’e.
Komisariu Jerál ne’e salienta tan katak ba futuru enkontru sira hanesan ne’e ita bele hala’o bebeik atu nune’e membru sira ne’e bele iha motivasaun ruma ka preparasaun ruma atu nune’e ba futuru karik iha opirtunidade ruma sira bele kompete diak liu tan. Fiar katak preznesa iha ne’e maske hanesan ba dahuluk ne’ebe maka ita foin realiza maibé ba oin ita hanoin atu bele konvida tan Diretúr Jerál sira seluk husi MNEK nian atu nune’e bele mós mai fó informasaun ruma ba iha ita nia PNTL liu-liu ba superior sira.
“Tanba dala-ruma kona-ba protokolu ninian, hanesan ita hotu hatene agora dadaun ita prepara ann atu tama ba iha membru ASEAN ninian ne’ebe dala-ruma ita mós presiza atu hetan informasaun ruma husi parte MNEK ninian atu nune’e ita bele prepara diak liu tan”, hatutan Komisariu Jerál ne’e.
Iha fatin hanesan Diretúr Jerál MNEK ba asuntu Multilaterais hateten istoria Nasoens Unidas husi funu ba paz ho nia objetivu prinsipal maka atu buka dalan oinsa bele hadame funu ne’ebe akontese entre nasaun sira iha mundu.
Iha parezentasaun ne’e ekipa MNEK hato’o kona-ba istoria Nasoens Unidas nian, estrutura Nasoens Unidas, objetivu prinsipal husi Nasoens Unidas, isu ne’ebe maka durante ne’e debate iha Nasoens Unidas, relasaun Timor-Leste ho Nasoens Unidas ho nia misaun sira iha Timor-Leste, ajenda sira ne’ebe maka Timor-Leste tau hanesan prioridade, oinsa maka Timor-Leste enkaixa ninian an iha politika externa iha Nasoens Unidas, Timor oan sira tama iha sistema Nasoens Unidas, saida maka ita halo ligadu ho organizasaun internasional sira ne’ebe iha.
Hola parte iha sorumutu ne’e Komandante Jerál PNTL Komisariu Jerál Polísia Henrique da Costa akompaña husi Segundu Komandante Jerál PNTL Komisariu Polísia Pedro Belo, ekipa MNEK kompostu husi Diretúr Jerál ba asuntu Multilaterais, Diretúr Jerál ba asuntu Nasoens Unidas, Komandante Komandu Operasaun, Inspetúr Jerál, Komandante CFP, Komandante Unidade, Xefe Departamentu, Xefe Servisu sira iha Komandu Jerál inklui membru PNTL sira ne’ebe maka partisipa ona iha misaun ONU nian hanesan iha KOSOVO, Guine Bissau, South Sudan no membru balun ne’ebe pasa ona iha teste Jakarta atu ba misaun ONU nian.
Media PNTL.
Dili, Komandu Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL) hala’o Workshop kona-ba Dezenvolvimentu NOP Ba Prevensaun Asédiu Seksual hodi regula hahalok ne’ebe maka bele hatu’un dignidade umanu ema ida nian nune’e mós ba buat hirak ne’ebe bele estraga instituisaun PNTL.
Segundu Komandante Jerál PNTL Komisariu Polísia Pedro Belo hafoin partisipa iha Workshop kona-ba Dezenvolvimentu NOP Ba Prevensaun Asédiu Seksual ne’ebe hala’o iha Centro Formação Polícia (CFP) ba jornalista sira hateten NOP ne’ebe agora dadaun prepara hela halo draf, antes ne’e iha ekipa ida ne’ebe maka halo ona survey ba iha Komandu PNTL munisipiu hotu no Komandu Jerál.
“Rezultadu husi survey ida ne’e maka ekipa traballu ne’ebe kompostu husi parte Jenéru, Jurídiku PNTL nian, nune’e mós husi Justisa sosial ne’ebe maka sira prepara no apoiu mós husi parte TLPDP apoiu finansas no parte tékniku nian, entaun ohin loron ami hamutuk iha ne’e, atu oinsa hasai regras ida hodi regula hahalok ne’ebe hatu’un dignidade umanu ema ida nian nune’e mós ba buat hirak ne’ebe bele estraga instituisaun PNTL”, tenik Segundu Komandante Jerál PNTL ne’e.
Komisariu Polísia ne’e afirma tan katak NOP ida ne’e atu implementa karik ida ne’e finaliza ona tanba ohin ne’e hanesan parte konsultasaun nian ba iha Komandante Komandu PNTL munisipiu sira, atu nune’e wainhira finaliza ona ida ne’e bele sai NOP ne’ebe implementa iha PNTL nia laran.
“Husi rezultadu survey ne’ebe hala’o liu husi meiu entervista ne’ebe maka lao husi ema ida ba ema ida tanba ne’e seidauk iha provas ida ne’ebe hateten katak maioria 75% Asédiu Seksual iha PNTL envolve husi deviza superior sira, tanba ne’e maka ho NOP ida ne’ebe bele regula karik aban bainrua NOP ne’e ita lao ona, atu regula no ema hotu kompriende ona maibé nia hakarak koko hodi halo nafatin hahalok ida ne’e, entaun bele ligadu fila fali ba iha Lei disiplina nian hodi nune’e bele prosesu tuir Lei disiplina ninian”, hatutan Komisariu Polísia ne’e.
NOP ida ne’e sei aplika no regula deit iha PNTL nia laran. NOP ne’e regula ema sira ne’ebe maka hakna’ar ann iha intituisaun PNTL nia laran, tanba Survey ida ne’e halo ba membru PNTL no Komandante sira, hodi nune’e maka ekipa traballu produz NOP ida, ohin halo konsultasaun ba Komandante sira hotu sé karik bele finaliza ou seidauk entaun bele kontinua ho konsultasaun hodi nune’e bele sai NOP ida ne’ebe maka forte ihia futuru ba ema hirak ne’ebe maka hakarak koko atu halo asaun ida ne’e, maka bele aplika NOP refere.
“Hau garante katak ho NOP ida ne’e bele ona reduz ona númeru kazu Asédiu Seksual iha intituisaun PNTL nia laran tanba wainhira iha ona regras maka tenke implmenta, agora fila fali ba asaun ita nian Regas iha ona, Lei iha ona oinsa maka iha Komandante sira foti asaun ida ne’e, karik buat ruma ne’ebe maka akontese durante ne’e iha fatin servisu maibé dalaruma iha ema ruma ne’ebe maka la sente hakmatek tanba atu halo keixa maibé sente tauk maka ho NOP ida ne’e bele ona ajuda atu prevene aktu Asédiu Seksual ne’e mosu nafatin”, hateten Komisariu Polísia ne’e.
Partisipa iha aktividade ne’e Segundu Komandante Jerál PNTL Komisariu Polísia Pedro Belo, Komandante Komandu Formasaun no Pesoal, reprezentante Komandante TLPDP, Komandante Komandu PNTL munisipiu 14, Komandante CFP, Komandante Unidade, Xefe Departamentu no Xefe Servisu sira ne’ebe tutela iha Komandu PNTL. Media PNTL.
Dili- Membru Unidade Polisia Maritima (UPM) salva komunidade nain hitu (7) ne’ebe maka hetan asidente iha tasi klaran husi munisipiu Atauro mai Dili tanba sira nia Bero liman tohan no laoran boot.
Komandante (UPM) Superintendente Polisia Eugenio Pereira hateten ohin (horseik) loron 12/06 tuku 13:00 Ami simu telfone husi komunidade sira ne’ebe maka halao viajen husi Atauro mai Dili informa ba Xefe Operasaun Inspetor Xefe Polisia Cansio katak sira nia situasaun difisil atu kontinua viajen mai Dili tanba ro ne’ebe maka sira utilija hetan estragus iha ro nia liman parte karuk nune’e difikulta sira no laiha posibilidade atu kontinua sira nia viajen nune’e sira husu lalais apoiu mai UPM atu apoia no salva sira iha tasi klaran. Nia hato’o asuntu ne’e ba Jornalista sira iha Kuartel UPM Lecidere Dili (12/06).
Nia hatutan Sira nia pojisaun iha tasi klaran entre numeru kordinat 8.437523,725.589186 ne’ebe maka teknikamente UPM lokalija sira no Ami direta kedas iha sira nia alvu ne’ebe maka ami lokalija no hetan kedas sira hodi halo kedas abordajen no salva sira lori sira mai rai maran.
Iha ro laran iha ema nain hitu (7) kompostu husi Nakoda nain 1, kru nain 2 ne’ebe apoia Nakoda no pasajeru nain 4. Pasajeru hirak ne’e sira nia atividade ba Atauro halao misaun igreja nian tuir orientasaun igreja nian tanba iha Frater no nain rua seluk ida hanesan funsionariu no ida hanesan Mestri.
Iha intervensaun ne’ebe maka UPM halo Grasa Maromak nian ita konsege salva sira no lori sira mai iha rai maran ho kondisaun diak hotu tanba ekipa UPM halo salvamentu iha tempu ne’ebe maka lolos ho nesesidade apoiu ne’ebe maka ami fo nune’e laiha kualker kondisaun ne’ebe afeta ba sira nia isin.
Iha fatin hanesan Jaimito Sarmentu hanesan Frater no pasajeru haktuir lolos ami nia viajen husi Atauro mai Dili atu hahu iha tuku 03:00 madrugada maibe lakonsege tanba laloran tasi boot entaun ami muda fali ba tuku 10:00 tasi menus maka ami tun ho ro’o , iha ami nia viajen mai laloran tasi bot ami komesa tauk ona no to tasi klaran ro nia liman tohar nune’e ro movel makaas hanoin tasi ben atu tama ro, pessoalmente Hau tauk tanba foin primera vez hasoru situasaun ida ne’e maibe tau komfiansa ba ida ne’ebe maka hatene liu entaun nia diretamente telfone ba UPM sira atu bele asegura ami iha situasaun ne’ebe maka ami hasoru.
Iha momentu neba ami hein kuaje minutu 15 membru UPM sira to’o nune’e Ami agradese tanba sira halao sira nia knar hodi tulun no salva ami nia vida mai to’o Kuartel UPM Lecidere Dili ho diak.
Iha biban ne’e Komandante UPM apela ba komunidade sira ne’ebe maka halao viajen ba mai Dili Atauro buka atu bele tau iha atensaun no konsiderasaun ba situasaun klimatika ne’ebe maka agora daudaun iha situasaun ladun diak tanba anin boot no situasaun ida ne’e bele fo risku ba sira nia movimentu viajen husi Dili ba Atauro ou Atauro mai Dili. Karik hasoru situasaun ruma iha tasi bele kontaktu diretamente ba Komandante UPM ho numeru Telfone +670 7834 3111. Media PNTL