๐๐๐๐ (๐๐/๐๐/๐๐๐๐), Autoridade Seguransa Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal (DSIK) iha Polรญsia Nasionรกl Timor-Leste (PNTL) susesu iha operasaun konsege prende osan Falsu dollar Amerikanu millaun USD$ 4.000.00 ne’ebรฉ sidadaun estranjeiru sira asegura hela iha armajen loja xineza ida, lokaliza iha aldeia Sagrada Famรญlia, Suku Bidau Santa-Ana, postu administrativu Cristo rei Munisรญpiu Dili.
Hafoin ezekuta operasaun ekipa movel DSIK kumpri ordem lokaliza paradeiru armajen iha loron 14/04, hodi aprezenta ba komandu operasaun PNTL halo planu orienta kedan ekipa DSIK halo operasaun iha loron 15/04 2026 tuku 10:00 Otl dader ba direita iha armajen loja xineza ida neโebรฉ indetifikadu iha Bidau Santa-Ana foti medidas halo apreensaun konsege rekolla evidensia osan falsu millaun USD$ 4.000.00 no detein kedan sidadaun na’in haat hodi submete ba prosesu indentifikasaun iha edifisiu Diresaun Servisu Investigasaun Kriminal nia fatin iha Kuartel Jerรกl PNTL Caicoli.
Iha prosesu indentifikasaun ne’e hetan kedas vizita urjenti husi Primeiru Ministru Kayrala Xanana Gusmรฃo hodi haree direita osan Falsu no kongratula susesu servisu di’ak ne’ebรฉ autoridade seguransa DSIK hatudu duni rezultadu ho profesionรกl konsege deskobre osan Falsu millaun USD$ 4.000.00, maioria osan tahan USD$ 100.00 dollar Amerikanu ne’ebรฉ sidadaun estranjeiru sira asegura iha armajen ida iha Bidau Santa-Ana.
Hafoin Primeiru Ministru Kayrala Xanana Gusmรฃo haree tiha osan hirak ne’e kontinua fรณ orientasaun ba Komandante Jerรกl PNTL Komisariu Assistente Polรญsia Afonso dos Santos ho Segundu Komandante Jerรกl PNTL Komisaria Assistente Polรญsia Natercia Eufrasia Soares Martins atu orienta ekipa DSIK kontinua hatudu professional halo Investigasaun ida klean, buka tuir tan autรณr sira seluk.
Iha Konferensia imprensa Komandante Jerรกl PNTL Komisariu Assistente Polรญsia Afonso dos Santos informa prezensa Primeiru Ministru Kayrala Xanana Gusmรฃo iha Kuartel Jerรกl PNTL, haree direita rezultadu operasaun ne’ebรฉ ekipa DSIK hatudu konsege deskobre osan Falsu neโebรฉ sidadaun estranjeiru sira asegura iha armajen hodi fรณ atensaun makaas ba PNTL kontinua halo Investigasaun klean buka tuir tan autรณr sira seluk ne’ebรฉ utiliza osan neโe sirkula iha TL.
“Hanesan komandante jerรกl la ko’alia barak, maibe prezensa Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmรฃo iha kuartel jerรกl PNTL hodi haree direita rezultadu servisu neโebรฉ PNTL-DSIK hatudu, tanba neโe informasaun hotu Komandante Operasaun hamutuk ho DSIK sei atualiza ba publiku atu hatene no orientasaun servisu operasaun laโo nafatin,โ informa Komadante jerรกl PNTL Komisariu Asistente Polรญsia Afonso dos Santos, liuhusi Konferensia Imprensa ba jornalista iha sala konferensia kuartel jeral PNTL Caicoli ohin Kuarta-Feira.
Lider Masimu PNTL, Komisariu Asistente Polรญsia Afonso dos Santos mos hatoโo apelu ba komunidade atu servisu hamutuk ho autoridade seguransa PNTL, bainhira hetan osan falsu sirkula iha Timor-Leste.
โHaโu komandante jerรกl hau nia apelu ba timoroan hotu servisu hamutuk ho seguransa, bainhira hetan osan falsu sirkula iha TL, tanba neโe informasaun kona-ba ida neโe orsida komandu operaaun hamutuk ho investigasaun sei koalia, maibe aktu ida ne’e ha’u sei la tolera asuntu sira hanesan ne’e, sรฉ de’it ha’u la tolera ida ne’ebรฉ mak detekta ona polรญsia halo kapturasaun entrega ba justisa halo prosesu tuir lei neโebรฉ vigora iha TL,โ Tenik Komisariu Asistente Polรญsia Afonso dos Santos.
Iha fatin hanesan Portavรณs Polรญsia Nasionรกl Timor-Leste (PNTL) Superintendente-Xefe Polรญsia Joรฃo Belo dos Reis, hateten, sente orgullu tebes operasaun ne’ebรฉ mak ekipa DSIK halo hatudu rezultadu diak, hetan atensaun husi sua Exelensia Primeiru Ministru KayRala Xanana Gusmรฃo motiva PNTL- DSIK nafatin solidu hatudu profissional nafatin halo servisu.
Diretor DSIK neโe afirma, molok halo operasaun iha inisiu ekipa movel DSIK deskobre uluk ona paradeiru armajen neโe ho informasaun ida kredivel, entaun ohin loron Kuarta (15/04/2026) hale’u tuku 10:00 Otl dader ekipa DSIK halo intervensaun ba iha armajen boot ida iha parte Bidau Santa-Ana hodi halo apreensaun ba evidensia osan falsu sira.
“Depois ita detekta katak loos duni saida mak ita deskonfia ne’e eziste iha ne’ebรก nune’e ita halo intervensaun ita rekolla faktus hotu-hotu ne’ebรฉ relasaun ho krime ne’ebรฉ akontese ita detekta osan falsu kaixa-6 ne’ebรฉ mak sira koloka iha kada kotak balun iha ne’ebรก, husi ne’e ita halo kalkulasaun temporรกriu seidauk loos kuaze osan dรณllar Amรฉrikanu millaun USD$ 4.000.00 mak iha ne’ebรก,โ informa Superintendente Xefe polรญsia Joรฃo Belo dos Reis.
Porta vos PNTL neโe dehan, bainhira halo tiha intervensaun autoridade seguransa sira lori kedan evidensia sira neโe mai kuartel jerรกl PNTL, ekipa husi Forensik hamutuk ho ofisiรกl husi Ministeriu Pรบbliku halo kontajen dadauk, depois montante hira mak iha laran loloos sei fรณ sai ba pรบbliku tuir mai.
“Mensajen ne’ebรฉ mak Exelensia Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmรฃo fรณ ba ami, atu kontinua halo operasaun ne’e, tanba neโe ha’u hato’o ba komunidade sira ita nia autoridade sira, neโebรฉ detekta deskonfia osan falsu komunika lalais ba ami ka autoridade postu polรญsia ne’ebรฉ besik ita bele halo intervensaun buka tuir nafatin autรณr sira ne’ebรฉ komete krime hanesan ne’e,โ dehan Portavรณs PNTL.
Porta vos PNTL neโe afirma, atividade intervensaun ida-ne’e ekipa DSIK halo monitorizasaun, no traking kleur tiha ona fulan rua liu bรก, sidadaun neโebรฉ utiliza osan neโe halo sirkulasaun iha sidade Dili.
“Ami halo traking ba ema ne’ebรฉ mak ami deskonfia bainhira ami detekta sirkulasaun osan falsu ne’e iha loja balun iha area Komoro. Ema relata ba ami halo prosesu aprezenta ba Ministรฉriu Pรบbliku (MP) no ami hetan delegasaun kompetensia ohin ami ezekuta ida ne’e ho di’ak tebes,โ afirma Portavรณs PNTL.
Porta vos PNTL hatutan, iha proseu investigasaun ekipa DSIK sei servisu hamutuk ho alfandega atu detekta husi nรบmeru importasaun sira tau iha kaixa ne’ebรก tama mai Timor-Leste neโe iha loron saida, tama oinsรก, sรฉ mak fasilita, sรฉ mak lori tama ida neโe ekipa PNTL-DSIK sei buka tuir.
Aleinde ne’e PNTL mos sei servisu hamutuk mรณs Banku Sentral atu identifika osan nia plasifika oinsรก, tanba iha fulan rua liu ba vรญtima sira hato’o keixa no aprezenta kedan ba iha Banku Sentral halo ezaminasaun kompara ho osan orijinรกl depois hatama ba mesin katak ne’e osan falsu.
Agora Evidensia osan falsu sira ne’ebรฉ ohin ita foti mak nรบmeru importasaun ne’ebรฉ sira tau iha kaixa ne’e, hanesan baze ida bรก ita oinsรก mak sasรกn ne’e tama, no kotak sira ne’ebรฉ mak tau osan ne’e rasik, sidadaun estranjeiru na’in-haat mak ita bolu mai halo identifikasaun, depois seluk tan ita sei bolu”, hakotu porta vos PNTL.
Entretantu iha prosesu indetifikasaun ba sidadaun estranjeiru nain haat neโe ekipa DSIK rejista kedan kazu neโe ho NUK: 0381/26.PNSIC, molok aprezenta ba Ministeriu Publiku ho evidensia sira hodi kontinua prosesu ba oin
๐๐๐๐ข๐ ๐๐๐๐


