Ema barak sai ona vítima ba sunu fugetes

IMG_2006Dili- Ema barak mak sai ona vítima husi sunu fugetes tamba ne’e Komando Jerál PNTL bandu ba loja sira atu labele fa’an fugetes, karik liu husi inspesaun mak hetan loja sira fa’an fugetes, sei prosesa tuir lei ne’ebe vigora iha Timor Leste.

Sunu fugetes ne’e nia konsekuensia mak balun sai ona vitima hanesan akontesimentu foin lalais ne’e iha Munsipiu Covalima no Manufai ne’ebe rezulta ema nain 7 kanek no uma 7 ahi han mutuk.

“Faktus hatudu katak iha Indonesia ema barak mak sai ona vitima ba fugetes ka petasan. Iha Timor Leste foin lalais ne’e akontese iha Munisipiu Covalima, iha joven nain 7 mak hetan kanek tamba vitima husi sunu fugetes, no iha Munsipiu Manufahi mos akontese sunu fugetes halo ahi han uma 7, iha Munisipiu Dili iha ona informasaun katak ema balun mos sai ona vítima ba sunu fugetes ne’e,” informa Komandante Operasaun Nasional Interinu PNTL Superintendente Natercia Eufrasia Martins liu husi konferensia imprensa ne’ebe mak hala’o hamutuk entre Ministeriu Komersiu Industria no Ambiente no Komando PNTL Munisipiu Dili iha Kuartel Jeral PNTL Caicoli-Dili, loron Kuarta (23/12/2015).

Komandante Natercia Martins hatutan, fugetes nuudar sasan explosive baixa ne’ebe mak baibain ema uza hodi harame eventu sira.

“Komando operasaun nasional, bazeia ba despaixu husi Ministeriu Interior no. 205/CG-PNTL/12/2015 nomos Diretiva Komando Jeral no.03/2015 kona-ba fugetes ka petasan. Fugetes mak material explosivu ne’ebe forma husi pó (powder) ne’ebe falun iha suratahan ka plastiku barak baibain no ninia sumbu. Sasan ida ne’e baibain ema uza hodi harame eventu serimonia sira. Material ida nee konsidera nuudar sasan explosizu baixa (low Explosive).”

Tamba ne’e, PNTL nuudar instituisaun seguransa iha area teritoriu tomak, hakarak apela ba komunidade sira atu labele sunu fugetes, no ba loja sira labele fa’an fugetes, komando sei halo operasaun tama sai loja no bairo hodi kontrola ba ida ne’e tamba sunu fugetes perigu ba ema nia vida. Média PNTL.

PNTL Preokupa komunidade uza prejepiu sai fali Diskoteka

_MG_7437Dili-Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) preokupa ho komunidade sira nia atitude ne’ebe balun uza prejepiu sai fali fatin diskoteka hodi kalan-kalan sempre loke múzika ho lian maka’as hodi perturba ba komunidade sira ne’ebe hela besik nia deskansa.

Liafuan ne’e hato’o husi Superintendente Assitente Antonio da Luz atual Diretor Departamentu Rekursu Umanu Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) baihira partisipa enkontru ho Komandante Operasaun Nasional iha salaun konferensia Kuartel Jeral PNTL, loron Kuarta (23/12/2015).

“Tuir ha’u nia haree durante ne’e komunidade barak liu-liu iha kapital Dili preokupa ba sira ne’ebe mak harii prejepio, tamba harii prejepiu la’os toka muzika Natal nian maibe toka fali muzika ne’ebe ema uza iha diskoteka, muzika ne’e loke ho lian maka’as halo vizinhu sira labele deskansa ho di’ak, tamba ne’e komunidade sira husu ba PNTL atu bele haree mos ba ida ne’e,” informa Sup. Assistente Antonio da Luz.

Iha fatin hanesan, Komandante Operasaun Nasional Interinu PNTL Superintendente Natercia Eufrasia Martins hateten, ida ne’e mos kestaun ida ne’ebe mak PNTL liu-liu parte operasaun atu haree ba ida ne’e.

“Ba kestaun prejepiu, ida ne’e ami sei fo ba Departamentu Polisia Komunitaria Nasional atu bele haree ba ida ne’e, tamba kestaun prejepio ne’e menus ba informasaun tamba ne’e polisia komunitaria nasional no PNTL Munisipiu Dili presija atu fahe informasaun ba komunidade liu-liu juventude sira atu nune’e labele uza prejepiu sai fali fatin diskoteka hodi perturba ema seluk nia deskansa,” afirma Komandante Natercia Martins. Média PNTL.

Komunidade Suku Ainaro Vila prontu oferese rai ba OPS

 

Ainaro– Komunidade husi Suku Ainaro Vila Postu Adminitrativu Ainaro Munisipiu Ainaro pronto atu oferese rai ba Polisia Nasional Timor Leste (PNTL) atu halo konstrusaun uma própriu ba Ofisial Polisia Suku (OPS) ne’ebe koloka iha sira nia suku.

Lia hirak ne’e hato’o husi Xefe Suku Ainaro Vila Agapito Martins ba Komandante Jeral PNTL, Komisariu Julio da Costa Hornay bainhira vizita Suku Ainaro Vila liu husi programa primeiru sentru aprendizajen polisia komunitaria ne’ebe hala’o iha Munisipiu Ainaro, Sesta (18/12/2012).

“Ami komunidade Suku Ainaro Vila pronto atu oferese rai hodi halo konstrusaun ba Ofisial Polisia Suku ne’ebe mak servisu hamutuk ho ami hodi bele mantein paz no estabilidade iha ami nia suku rasik.”

Xefe Suku Agapito lori nia komunidade nia naran agradese ba Komandante Jeral Komisariu Julio Hornay tamba durante ukun-an, laiha governante no ukun nain ruma mak vizita iha sira nia suku, foin Komandante Jeral PNTL mak ba vizita iha ira nia suku.

Iha parte seluk, Xefe Suku Agapito mos aprezenta katak, kazu krime iha sira nia suku menus tamba komunidade rasik mak koopera diak tebes ho polisia liu-liu OPS, tamba ne’e nia mos agradese ba PNTL tamba bele koloka nia membru OPS ba iha sira nia suku hodi bele fo apoiu ba Xefe suku no komunidade ne’ebe hela iha suku refere.

Iha fatin hanesan, Komandante Jeral PNTL, Komisariu Julio da Costa Hornay hateten, nia sente orgullu tebes tamba komunidade Suku Ainaro Vila ho inisiativa no komitmentu atu oferese rai ba PNTL hodi halo konstrusaun uma ba OPS, no hein katak OPS ho Xefe Suku no komunidade tomak iha suku refere bele servisu hamutuk diak liu tan hodi bele reduz numeru krime iha Munisipiu Ainaro.

Entertantu Komandante Jeral nia vizita ba Suku ne’e akompaña husi Komandante PNTL Munisipiu 12, Xefe Departamentu Polisia Komunitaria Nasional, Komandante PNTL Munisipiu Ainaro, Xefe programa HAKOHAK husi Fundasaun Ázia, Reprezentante Administrador Munisipiu Ainaro ne’ebe simu ho lisan tradisional Ainaro nian, bidu no tebe husi labarik no ferik katuas sira husi Suku Ainaro Vila. Media PNTL.

Ezekuasaun OJE 2015 PNTL atinze 100%

Dili- Prosesu Ezekuasaun Orsamentu Jeral Estadu (OJE) tinan fiskal 2015 iha Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) atinze ona pursentu 100.

Segundu Komandante Jeral PNTL Komisariu Faustino da Costa hatete, ezekusaun OJE 2015 iha PNTL hotu tiha ona.

Entertantu parte balu konsidera ezekusaun orsamentu ne’e hanesan atu gasta deit, maibe ladun iha rezultadu ne’ebe maka hatudu kualidade no avansadu. Tinan-tinan mak kondisaun PNTL ne’e nafatin hela deit.

“Ita bele dehan ezekusaun orsamentu ami nian 100% tanba ita nia osan la fila ba kofre Estadu nian,” hatete Komandante Faustino ba jornalista sira iha Kuartel Jeral PNTL Kaikoli, Segunda (21/12).

Orsamentu ne’ebe maka alokadu ba PNTL iha tinan 2015 hamutuk milaun US $ 27,963 no konsege ezekutadu.

OJE 2016 nian ne’ebe aloka ba PNTL hamutuk milaun US$ 28,931 fahe ba salariu vensimentu hamutuk milaun US$ 13,393, bens no servisu milaun US$ 14,874, kapital minor milaun US$ 656 no kapital dezenvolvimentu hamutuk milaun US$ 8. Fonte: Timor Post, Edisaun Tersa 22 Dezembru 2015.

Kooperasaun Governu Nova Zelandia ho POLKOM sei prolonga to’o 2020

IMG_8447

Ainaro– Governu Nova Zelandia liu husi TLCPP (Timor Leste Community Police Program) ne’ebe durante ne’e fo apoiu ba Polisia Nasional Timor Leste iha programa polisiamentu komunitaria (POLKOM) sei prolonga tan to’o tinan 2020.

Augusto Ferreira Soares hanesan Development Program Coordinator husi Embaxada Nova Zelandia iha Timor Leste hateten, objetivu husi apoiu ne’e mak atu dezenvolve no apoiu ba programa polisia komunitaria nian iha baze atu oinsa Timor oan rasik mak bele rezolve nia problema rasik.

“Esforsu ne’ebe durante ne’e Fundasaun Ázia no Governu Nova Zelandia apoiu ba PNTL liu husi polisia komunitaria la’o kapas tamba Governu Nova Zelandia nia hakarak mak Timor oan mak rezolve nia problema rasik diak liu duke ema seluk mak mai rezolve ita nia problema. Tamba Timor oan sira mak hatene nia situasaun, ninia difikuldade, problema saida deit mak iha, ikus mai bele buka nia solusaun hodi bele rezolve rasik,” afirma Augusto Soares hanesan reprezentante Embaxador Nova Zelandia iha Timor Leste bainhira partisipa serimonia Primeiru Sentru Aprendizajen Programa Polisiamentu Komunitaria iha Munisipiu Ainaro iha Salaun Paroquial Ainaro, sesta (18/12/2015).

Reprezentante Embaxador Nova Zelandia ne’e hatutan, governu Nova Zelandia nia apoiu ba polisia komunitaria ba faze primeiru hahú iha tinan 2008-2015, maibe sei kontinua ba faze segundu sei hahú iha 2016-2020.

Augusto Ferreira informa tan katak, programa ne’ebe sira apoiu ba polisia komunitaria durante ne’e mak iha komponente 3 mak hanesan estratejiku, operasaun no formasaun.

Komponente estratejiku mak haree liu ba oinsa dezenvolve politika sira ne’ebe mak bele fo vantajen ba programa polisiamentu komunitaria nian.

Komponente operasaun mak haree liu ba oinsa servisu besik liu ho PNTL hodi implementa servisu polisia komunitaria nian iha baze.

Komponetnte formasaun mak atu hasae kapasidade no koñesimentu individu polisia sira atu oinsa bele ajuda servisu hamutuk ho autoridade lokal sira hodi mantein seguransa iha komunidade nia leet.

Orsamentu ne’ebe mak durante ne’e governu Nova Zelandia apoiu ba programa polisiamentu komunitaria iha faze I ne’ebe hanaran programa pilotu hamutuk 14 milloens Dolar Nova Zelandia, no faze II mak sei aloka tan orsamentu hamutuk 11.9 Milloens Dolar Nova Zelandia.

Entertantu Komandante Jeral PNTL, Komisariu Julio da Costa Hornay agradese ba Governu Nova Zelandia no Fundasaun Ázia ne’ebe durante ne’e fo ona apoiu ba PNTL liu-liu ba polisia komunitaria, apoiu ne’ebe sira fo ajuda tebes servisu polisia nian iha baze, no husu ba membru polisia tomak atu labele depende liu ba apoiu husi doadores sira mak halo servisu, maibe tenke prontu hodi servi nafatin ba komunidade no nasaun, maske ho fasilidade ne’ebe mak mínimu. Média PNTL.

Servisu Informasaun Polisia tenke servisu maka’as liu tan

IMG_1407Dili– Komando Jeral Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) husu ba membru Servisu Informasaun Polisia (SIP) atu halo servisu maka’as liu tan nune’e bele halibur informasaun kona ba kriminoju sira ne’ebe maka hakarak kria instabilidade.

Komandante Jeral PNTL Komisariu Julio da Costa Hornay hateten liu husi enkontru ne’ebe maka realija ohin atu halibur membru SIP sira hodi motiva no esplika ba sira kona-ba ejijénsia governu no parlamentu nian oinsa intelijensia bele servisu di’ak liu tan.

Ha’u halibur sira mai iha ne’e atu orienta sira servisu maka’as liu tan hodi buka informasaun kona-ba ema aat sira ne’ebe maka tama mai ita nia rai hodi hakarak estraga ita nia situasaun seguransa espesial liu ba preparasaun seguransa Natal no Tinan Foun nian,” informa Komisariu Hornay ba jornalista sira hafoin enkontru ho membru SIP iha Kuartel Jeral PNTL, Caicoli-Dili, loron Tersa (22/12). Média PNTL.

PNTL halao hela Investigasaun ba Asidente Trafiku iha Fatu Ahi

IMG_8929Dili– Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) oras ne’e dadaun halao hela investigasaun ba kazu asidente trafiku bus BALTIMOR ne’ebe maka baku fila iha área Fatuahi-Hera hodi rezulta vítima na’in 9 mate no na’in 36 kondisaun grave.

Komandante Jeral PNTL Komisariu Julio da Costa Hornay hateten liu husi investigasaun mak sei determina sé maka responsabiliza ba asidente ne’e kondutor ou nia patraun, prosesu mak sei determina.

“Rezultadu husi investigasaun no Lei mak desidi sé maka responsabiliza ba asidente ne’e, bainhira lei dehan presija bolu patraun ou kondutor maka PNTL sei bolu hodi ba hatan tuir lei ne’ebe maka vigora ona,” informa Komisariu Julio Hornay ba jornalista sira hafoin enkontru ho membru Servisu Intelijensia Polisia (SIP) Tersa (22/12) iha Kuartel PNTL Caicoli- Dili.

Aliende ne’e Komando Jeral PNTL fo ona orientasaun ba Komando PNTL Munisipiu Dili atu orienta ninia membrus hodi koloka iha terminal Becora, Tasi Tolu no Hali-Laran.

“Ohin ha’u bolu ona Komandante Munisipiu, eskuadra no komandante Unidade Espesial sira mai atu orienta sira hodi toma atensaun ba transporte publiku ne’ebe maka tula pasajeiru sira ba munisipiu no sei hapara bainhira kondutor tula pasajeirus liu volume kareta nian, sei hapara no hatun ema ho sasan atu nune’e kondutor no kareta na’in sira konsidera ema nia vida liu osan,” dehan Hornay.

Komandante Jeral afirma, kondutor sira labele buka deit mak osan maibe abandona ema seluk nia vida hanesan akontesimentu iha Fatu-Ahi tamba tula pasajeru no sasan liu kapasidade karreta nian, tuir lolos bus ida bele tula pasajeiru na’in 24 no masimu na’in 27 maibe bus ne’ebe maka baku fila iha fatu-Ahi nia tula pasajeiru na’in 45 ne’e ultra passa dala rua seidauk konta ho sasan ne’ebe maka tula, ida ne’e maka halo karreta laiha kondisaun atu viajen ho seguru. Média PNTL.

Prevene Asidente Tráfiku, PNTL halo Pasa Revista

20151028-_MG_8328Dili– Atu prevene asidente trafiku durante loron boot Natal no Tinan Foun maka Polisia Nasional Timor-Leste (PNTL) tenke halo pasa revista (check point) hodi kontrola movimentu transporte públiku.

Segundu Komandante Jeral PNTL Komisariu Faustino da Costa hateten ezekusaun despaixu orientasaun Komando kona-ba “Operasaun Lilin” hateten katak tenke halo check point ba transporte públiku atu nune’e kondutor sira tula pasajeirus tuir kapasidade karreta nian hodi nune’e bele prevene asidente trafiku.

“Enkontru ohin orienta nafatin komandante Munisipiu sira atu sira pro-ativu diak liu tan, no iha munisipiu barak maka halao orientasaun ida ne’e hodi haree movimentu, check point no barajen ba estrada lao hela ligadu ho Natal no Tinan Foun ne’ebe besik mai,” informa Komisáriu Faustino da Costa ba jornalista sira hafoin enkontru ho semanal ho komandante Unidade no Munisipiu hotu iha Kuartel Jeral PNTL, Caicoli-Dili, loron Segunda (21/12/2015).

Segundu Komandante Jeral hatutan, asidente trafiku ne’ebe maka akontese semana ida ne’e nia laran tamba failansu husi ema nian (human error) ne’ebe maka rezulta ema lakon vida no kanek todan.

Operasaun Lilin orienta komandante munisipiu ida-idak atu halao nia barajen de estrada hodi koloka membrus sira atu halo check point no Unidade Espesial Polisia (UEP) sei apoiu bainhira munisipiu sira presija apoiu ou intervensaun ruma husi UEP. Média PNTL.

 

Programa Polkom iha Munisipiu Ainaro hatudu progresu boot

Ainaro– Programa Polisiamentu Komunitaria (Polkom) liu husi Konsellu Polisiamentu Komunitaria (KPK) iha Munisipiu Ainaro hatudu progresu boot tamba bele reduz númeru krime iha Munisipiu refere.

Komandante PNTL Munisipiu Ainaro, Superintendente Orlando Gomes hateten, liu husi programa KPK iha Munisipiu Ainaro konsege reduz numeru krime hanesan kazu disputa rai, violensia domestika no seluk tan.

“Programa Konsellu Polisiamentu Komunitaria ne’ebe implementa iha Munisipiu Ainaro hatudu duni nia progresu tamba autoridade lokal koopera diak tebes ho PNTL hodi servisu hamutuk hodi konsege reduz númeru kazu krime iha Munisipiu Ainaro,” afirma Komandante Orllando iha nia diskursu ba serimonia primeiru sentru aprendizajen ne’ebe hala’o iha Salaun Paroquial Munisipiu Ainaro, loron Sesta (18/12).

Liu husi biban ne’e, Komandante Orlando hato’o agradese tebes ba Administrador do Postu, Administrador Munisipiu, Xefe suku, Veteranus, relijioza sira, juventude no komunidade tomak ne’ebe mak kontribui tebes ba servisu PNTL nian liu husi programa KPK ne’ebe estabelese hotu ona iha suku hamutuk 21 iha Munisipiu Ainaro.

Iha fatin hanesan, Xefe Departamentu Polisia Komunitaria Nasional, Superintendente Assistente Boavida Ribeiro hateten, programa KPK ne’e harii ho nia objetivu atu haforsa polisia ho komunidade iha espiritu parseria ne’ebe metin no forte, liu-liu iha área prevensaun krime.

“Programa polisiamentu komunitaria ne’e hetan suporta husi Fundasaun Ázia liu husi programa HAKOHAK hodi estabelese KPK iha Munisipiu hotu, no Munisipiu Ainaro mak hanesan Primeiru Munisipiu ne’ebe konsege estabelese KPK iha suku hotu iha área Administrativa Munisipio Ainaro,” afirma Komandante Boavida.

Entertantu Komandante Jerál PNTL, Komisariu Julio da Costa Hornay hateten Munisipiu Ainaro hatudu sira nia kontribuisaun makaas hodi kolabora ba malu hodi kombate krime iha Timor Leste liu-liu iha Munisipiu Ainaro.

Komisariu Julio hatutan, susesu ne’ebe sira hala’o iha prosesu implementasaun VIP ne’ebe hetan susesu boot mak ohin ita halibur hamutuk iha ne’e hodi fahe informasaun ba malu kona-ba lalaok polisia komunitaria ne’ebe komando Munisipiu Ainaro ho ninia autoridade lokal administrador Munisipiu, Postu Administrativu, Xefe Suku, no komando PNTL Ainaro, KDD, KPK Veteranus, relijioza no komunidade hamutuk servisu makaas hodi hetan susesu boot.

“Hafoin implementa programa ida ne’e, gráfiku krime hahu menus, ida ne’e mak povu Ainaro hatudu ba Munisipiu sira seluk, espesra katak Munisipiu seluk mos bele halao atividade hanesan ne’e hodi bele reduz numeru krime iha ita nia rai doben ida ne’e. Espera katak ita hotu sei koopera malu diak liu tan entre komunidade ho PNTL atu bele kria amizade no asegura seguransa iha ita nia rain,” espera Komandante Jeral. Média PNTL.

Ajente PNTL na’in 21 integra iha UPM

UPM-gDili– Ajente Polisia na’in 21 ne’ebe maka simu graduasaun iha fulan Outubru 2015 no koloka iha Unidade Polisia Maritima(UPM) Sabadu ne’e ofisialmente integra hamutuk ho membrus Unidade Polisia Marítima (UPM) hafoin de formasaun durante fulan rua nia laran.

Komandante UPM Superintendente Lino Saldanha iha nia diskursu hateten selebrasaun loron ohin serve atu fo enfaze katak hahu ohin UPM iha elementus foun na’in 21 nuudar jerasaun atu harii paz no moris hakmatek ba populasaun Timor-Leste.

“Ajente UPM na’in 21 ne’e nuudar orientador vizilansia, no fiskalizasaun ba área tasi ibun no fatin hirak ne’ebe sai domíniu públiku marítimu nian. Formasaun ba membru UPM katak kualidade husi kompetensia professional no umana husi instrutor sira nuudar xave ba susesu hodi kontinua ba mudansa modernu no valoriza área oi-oin husi produtu operasional, sai atensaun espesial iha UPM,” informa Komandante Lino Saldanha iha serimonia graduasaun ba ajente UPM foun iha Kuartel UPM Lecidere Dili, iha sabadu (19/12).

Komandante Lino hatutan, Timor-Leste nuudar estadu maritima soberanu iha responsabilidade internasional hodi fornese seguransa iha tasi laran no mos buka no salvamentu ba ema ida-idak ne’ebe uza ninia tasi territorial rasik. Unidade Marítima PNTL nian bele mos bolu atu buka ema ne’ebe lakon iha tasi laran ka sai nuudar vitima ba asidente maritima nian.

Iha okaziaun ne’e Ministru Interior (MI) Longuinhos Monteiro hateten MI kongratula ajente na’in 21 ne’ebe maka integra iha UPM hodi kompleta efetivus iha unidade ne’ebe maka asume responsabilidade boot no espesifiku ba kontrolu, fiskalijasaun no kombate trafiku no ilisitus kriminais iha tasi Timor.

Eis Komandante Jeral Longuinhos hatutan, kada efetivus UPM iha nia xave determinasaun forte ne’ebe lori efeitu ba determinasaun estadu iha kualkuer asaun kontra krime

Partisipa iha graduasaun UPM nian mak hanesan, Ministru Interior, Komandante Jeral PNTL, Sekretariu Estadu Juventude no Desportu, Deputadu Parlamentu Nasional Komisaun B, membru UPM, no familia graduadu. Média PNTL.